19 Mayıs 2019
Vergi Muafiyeti ve Vergi İndirimleri
VERGİ MUAFİYETİ, İSTİSNA VE İNDİRİMLER
ü Muafiyet, aslında vergi yükümlüsü olması gereken bir gerçek veya tüzel kişinin, kanunun açık hükmüne uyularak vergi dışı bırakılmasıdır.
ü İstisna ise aslında vergiye tabi olması gereken bir vergi konusunun yine kanunun açık hükmü uyarınca vergilendirilmemesidir.
ü Muafiyet, kişiler ya da mükellefler; istisna ise vergi konusu için kullanılmaktadır.
ü “Vergi Muafiyeti” kavramıyla bir kişinin vergi dışı tutulması ifade edilirken “Vergi İstisnası” kavramıyla ise bir konunun vergi dışı bırakılması söz konusudur
ü İndirimler, vergi konusunun ölçülmesi için yapılması gerekli birtakım işlemlerdir.
ü Ör: Net gelir hesaplanırken geliri elde etmek için yapılmış olan giderlerin indirilmesi şarttır.
ü Kanun koyucu muafiyet, istisna ve indirimler koyarak vergi gelirini azaltmakta ve vergide genellik ve eşitlik ilkesini zedelemetekdir. Ancak kanun koyucuyu buna iten sebepler vardır:
· Vergi adaletini sağlamak
· Vergi toplanmasının masraflı olması gibi teknik nedenlerle istisna ve muafiyet konulmaktadır.
· Turizm, bina yapımı, bazı sanayi kollarının gelişmesini teşvik etmek gibi ekonomik nedenler
· Karşılıklı nezaket kuralları gibi uluslararası hukuka ilişkin birtakım nedenler
· Baskı gruplarının rolü gibi siyasal nedenler
ü Vergi Harcaması: Literatürde ekonomik, sosyal, teknik ve politik nedenlerle bazı vergi mükelleflerinin ya da konularının vergi dışı bırakılmasına vergi harcaması denmektedir.
ü Vergi harcaması tutarı, gelir vergisinde yüzde 22, Kurumlar vergisinde yüzde 16, KDV’de yüzde 2, ÖTV’de yüzde 4’tür.
ü İstisna, muafiyet ve indirim kanunda açıkça gösterilmeli ve orada gösterilen sınırlar dahilinde kullanılmalıdır. Verginin kanuniliği ilkesinin bir gereğidir bu.
ü Kişi ve konular kanunda belirtilen sınırlar dahilinde vergi dışında kalırlar. Ör: küçük çiftçi muaflığından yararlanan bir kişi, başka gelirlerinden dolayı vergi mükellefi olabilecektir.
ü Muafiyet ve istisnalar tam ya da kısmi, sürekli ya da geçici, koşullu ya da koşulsuz olabilirler.
ü Tam ve sürekli istisnaya örnek: GVK m.23/5.
ü Geçici ve kısmi istisnaya örnek: EVK m. 5
ü Koşulsuza örnek: Kurumlar vergisinde ordu evleri ve askeri kantinler vergiden muaftırlar.
ü Gelir vergisinde çırakların gelirleri vergiden koşulsuz olarak muaftır.
ü Koşulluya örnek: Kooperatifler koşullu olarak vergiden muaftır.