Eser Sözleşmesinin Unsurları
TBK m. 470 – m. 486 ‘da düzenlenmiştir. TBK m. 470’e göre eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Sözleşmenin tarafları yüklenici ve iş sahibidir. İş sahibi bir eser meydana getirmeyi bir başkasına tevdi eden kişidir.Bunlar arasındaki ilişki vekalet sözleşmesidir.Yüklenici ise eser meydana getirip teslim etmeye borçlanan herhangi bir kişidir.
Eser Sözleşmesinin Unsurları
- Eser meydana getirme
- Eser meydana getirmeye karşılık ücret ödenmesi
- Eser sözleşmesinin tarafları arasında anlaşma
Eser meydana getirme
Eser teriminden anlaşılması gereken bir şey imal etme değil bir eser meydana getirmek anlaşılmalıdır.
Örnek: Gazinoda şarkı söylenmesi İnsan emeği sonuçları bir eser olarak kabul edilmeyecektir.
Örnek:Eğitim, ameliyat, sünnet, estetik cerrahi, protez vekalet sözleşmesinden ayırt etmek için; o işe ilişkin sonucun yüklenicinin sözleşmeyi yaparken sahip olduğu gücü başta tartılamayan ve değişik etkenlere bağlı olmasıdır. Böyle bir durumda eser sözleşmesi uygulanmaz. Aynı zamanda eser sözleşmesinde sonuç belirli bir maddi boyut kazanmalıdır. Fikir, sanat ve spor çalışmalarında vekalet sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır. Eser sözleşmesi için maddi boyutu olmalı ve vücuda bürünmelidir.
Not: Yer değiştirme(nakil), eser sözleşmesinin değil taşıma sözleşmesinin konusunu teşkil eder.
Eser meydana getirmeye karşılık ücret ödenmesi
Eser sözleşmelerinde eser meydana getirmek ile ücret ödeme mübadele ilişkisi içinde olan edimler niteliğindedir. Bu sebeple tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir. Ücret açıkça veya zımnen anlaşılmış olabilir. Ücretin hesaplanış tarzı önemli değildir.
Eser sözleşmesinin tarafları arasında anlaşma
Sözleşmenin meydana gelmesi için tarafların eser karşılığında ödenecek ücret konusunda anlaşmış olmaları gerekir. Eser meydana getirme borcu altına girene yüklenici denir. Eser karşılığı ücret ödeme borcu altına girene iş sahibi denir. Yani yüklenici ile iş sahibinin ücret ödeme konusunda anlaşmaları gerekir. Anlaşma şekle tabi değildir. Yüklenicinin taşınmaz mülkiyeti borcu altına girdiği sözleşmelerde resmi şekilde yapılması zorunludur
Eser Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Özellikleri
Yüklenicinin bir bütün teşkil eden somut borcu tarzında eser meydana getirme borcu altında olması ani edimli sözleşme olması, vekalet sözleşmesi , yayım sözleşme vs. gibi bunlardan ayırt edilmesini sağlar.
Eser Sözleşmelerinde Hasar ve Yarar
Eser teslimden önce beklenmedik bir olay sonucu yok olursa TBK m. 483’e gidilir. Eğer eser iş sahibi yüzünden imkansızlaşırsa TBK m. 485’e gidilir. Veya yüklenicinin ölmesi, kusuru olmaksızın işi tamamlayamaması gibi durumlarda TBK m. 486’ya gidilir. TBK m. 483/1 malzemenin iş sahibi tarafından temin edildiği durumlarda malzemeden kaynaklı bir zarar meydana gelirse buna iş sahibi katlanır.
TBK m 483/2 göre Eser, iş sahibi tarafından verilen malzemeyle yapılıyorsa veya iş sahibin talimatlarına göre yapılıyorsa ve bu yüzden hasar meydana geliyorsa bu durumda yüklenici zamanında bildirim yaparsa işin değerini ve giderleri iş sahibinden isteyebilir. Bu istisnalar sınırlı sayıdadır. Bu istisnalar kusura dayalı değildir. Böyle durumda yüklenici sözleşmede kararlaştırılan bedelin tamamını değil yaptığı işin ederi kadar ki giderlerini iş sahibinden isteyebilir, aynı zamanda iş sahibinin kusuru varsa yüklenici zararın giderilmesini de isteyebilir. (TBK M. 483)
TBK m. 486 Eser sözleşmesinin sona ermesi durumunda eserin bitmiş kısmını kendisi için kullanılması mümkün olduğu takdirde onu kabul etmeye ve bedelini vermeye mecburdur. Sona erme yüklenicinin kusuru dahilindeyse yüklenici iş sahibine müspet zarardan tazminat vermekle yükümlüdür.
Ayrıca Eser Sözleşmesinde Yüklenici Borçları adlı yazımıza göz atabilirsiniz.